U tế bào mầm

U tế bào màm xảy ra phần lớn ở khu vực phía trên tuyến yên (vùng hố yên) hoặc trong vùng tuyến tùng của não. Có hai loại u tế bào mầm: u tế bào mầm tinh và không tinh. Loại phổ biến nhất là u tế bào mầm tinh. Khoảng 60% tới 70% các u tế bào mầm là dạng tinh thuần túy.

U tế bào mầm không tinh

U tế bào mầm không tinh đôi khi được gọi là u tế bào mầm ác tính hỗn hợp. Còn được gọi là “U tiết” vì chúng tiết ra một hợp chất gọi là alpha-fetoprotein (AFP). Các u tế bào mầm không tinh cũng ảnh hưởng tới một loại hormone là hCG ở mức trên 50 IU/I.

Thuật ngữ xung quanh u tế bào mầm không tinh có thể rất phức tạp và gây nhầm lẫn. Nếu trẻ nhỏ được chẩn đoán với u tế bào mầm không tinh, bác sĩ có thể liệt kê khối u đó bao gồm một hoặc nhiều bộ phận sau:

·         Ung thư biểu mô bào thai

·         Ung thư biểu mô rau

·         U túi noãn hoàng

·         U quái chưa thuần thục

·         U quái thuần thục

Mỗi bộ phận này được xác định trong quá trình điều trị. Đây là một thuật ngữ được sử dụng ở châu Âu và Bắc Mỹ và tương tự với những thuật ngữ mà bác sĩ của trẻ sử dụng. Các nước châu Á có thể sử dụng các thuật ngữ khác.

U tế bào mầm tinh

U tế bào mềm tinh thuần không tiết ra AFP và có thể tiết ra hCG ở hàm lượng thấp hơn 50 IU/I.

U tế bào mầm cũng bao gồm một hoặc nhiều bộ phận dành cho u tế bào mầm không tinh được liệt kê ở trên. Bất kỳ u tế bào mầm nào không phải là dạng tinh thuần được gọi là u tế bào mầm không tinh ngay cả khi chứa một số yếu tố u tế bào mầm tinh.

Về chất chỉ điểm khối u

U tế bào mầm không tinh sản sinh ra các chất được gọi là chất chỉ điểm khối u có thể được phát hiện trong máu hoặc dịch não tủy (dịch trong não và tủy sống, còn được gọi là CSF). Một số ví dụ về chất chỉ điểm khối u là hCG và AFP, đã được đề cập đến ở trên. Được gọi là chất chỉ điểm khối u vì chúng có thể đo lường được và hàm lượng các chất này có thể được sử dụng như một chất chỉ điểm của các khối u nhất định trong quá trình điều trị và theo dõi. AFP là một chất chỉ điểm của u túi noãn hoàng và hCG là chất chỉ điểm của ung thư biểu mô rau.

U tế bào mầm tinh không bao gồm ung thư biểu mô rau cũng có thể dẫn tới tăng một lượng nhỏ hCG. Thông thường tăng dưới 50 IU/I. Ở phần lớn các nước phía tây, các u tế bào mầm có mức hCG dưới 50 được gọi là u tế bào mầm tinh; u tế bào mầm với hCG trên 50 được gọi là loại không tinh.

Bất kỳ hiện tượng tăng AFP cho thấy u tế bào mầm là loại không tinh.

Một số chất chỉ điểm khối u khác đang trong quá trình nghiên cứu điều tra, đặc biệt là nghiên cứu về u tế bào mầm tinh. Một chất chỉ điểm hiện đang được nghiên cứu được gọi là s-kit.

Chất chỉ điểm khối u có thể tăng cả ở trong máu và CSF, hoặc hoặc trong máu hoặc trong CSF. Điều này giải thích tại sao các bác sĩ khuyến nghị các chất chỉ điểm khối u được đo cả ở trong máu và CSF bất kỳ khi nào có thể.

Nguyên nhân gây u tế bào mầm là gì?

Trong quá trình phát triển bình thường của một em bé, một tế bào mầm phát triển vào trong tế bào trứng (ở bé gái) hoặc tế bào tinh trùng (ở bé trai). Trong những trường hợp hiếm gặp, các tế bào này xâm nhập hoặc nằm sai chỗ trong cơ thể của trẻ, như não nơi có thể xuất hiện một khối u. Những khối u này có thể lan sang các bộ phận khác của não hoặc tủy sống thông quá dịch não tủy (CSF).

Có bao nhiêu trẻ nhỏ bị u tế bào mầm?

U tế bào mầm chiếm khoảng 30% số u hệ thần kinh trung ương nhi khoa ở châu Âu và Mỹ. Tuy nhiên, loại u này phổ biến ở các quốc gia châu Á nhiều hơn. Tại Nhật bản, u tế bào mầm bao chiếm 18% các ca u não ở người dưới 20 tuổi.

U tế bào mầm ảnh hưởng phần lớn tới lứa tuổi vị thành niên và những người trẻ tuổi. Thường được chẩn đoán nhiều nhất trong độ tuổi 13 tới 15. Phổ biến ở các bé trai hơn so với các bé gái.

Trong một nửa số trẻ bị u tế bào mầm, khối u nằm ở một phần của não được gọi là vùng tuyến tùng. Một nửa còn lại nằm ở nhiều phần khác nhau trong não. Xấp xỉ 50% tới 65% các u tế bào mầm là dạng tinh và phần còn lại dạng không tinh.

Các triệu chứng y khoa của u tế bào mầm là gì?

Một số triệu chứng của u tế bào mầm tùy thuộc vào vị trí của khối u trong não. Các khối u nằm trong vùng tuyến tùng thường có các triệu chứng tăng áp lực nội sọ:

·         Đai đầu vào buổi sáng

·         Buồn nôn và ói mửa vào buổi sáng

·         Mờ mắt

·         Cử động mắt bất thường

U tế bào mầm nằm trong hạch nền cho thấy triệu chứng yếu một bên của cơ thể.

U tế bào mầm trong vùng hố yên (phần trên của não) gây ra các vấn đề về thị giác và nội tiết như đái tháo đường. Các dấu hiệu nội tiết cụ thể khác như dậy thì sớm, là hiện tượng dậy thì bắt đầu ở các bé trai và bé gái chưa tới 8 tuổi.

Hầu hết trẻ nhỏ được điều trị u tế bào mầm trong vùng tuyến yên của não sẽ cần thay thể nhiều hormone trong phần đời còn lại.

Để có thêm thông tin về các vấn đề nội tiết, hãy xem mục “Tăng trưởng, Phát triển, và ảnh hưởng tới hormone) của Trung tâm thông tin này.

 

Nguồn: Eric Bouffet, MD, FRCPC

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *